Wat is een bosgroep?

Een bosgroep is een vrijwillig samenwerkingsverband tussen zowel openbare als privé boseigenaars. Via de bosgroepen tracht het Agentschap voor Natuur en Bos een antwoord te geven op de problemen die de versnippering van het bos met zich meebrengt. Bosgroepen bieden een uitgebreide dienstverlening aan die de vele boseigenaars helpt bij het beheren van hun bossen.

Deze dienstverlening bestaat in grote lijnen uit het verzorgen van de doorstroming van informatie naar de boseigenaars, de creatie van een economisch rendabel en ecologisch efficiënt bosbeheer door collectiviteit, en het sturen van afspraken en overleg tussen verschillende partijen.

Top

Waarom zijn de bosgroepen opgericht?

De bosgroepen werden om drie redenen opgericht.

De voornaamste is de omvang van het aantal boseigenaars. De 146 000 ha bos in Vlaanderen is erg versnipperd en omvat bijgevolg veel eigenaars. Naar schatting 70% van de oppervlakte is privé-eigendom, waarbij de meeste boseigendommen kleiner zijn dan 1 ha. Voor de eigenaars van deze kleine bospercelen is het economisch beheer ervan financieel onrendabel. Indien het bosbeheer voor verschillende eigenaars samen kan gebeuren, kan dit financieel haalbaar worden voor de eigenaars.

Ook de opmaak van beheerplannen over diverse summiere oppervlakten is ecologisch minder effectief dan een plan gericht over een groter gebied.
Het is onmogelijk kleine stukjes bos goed te beheren zonder overleg met de omliggende eigenaars.
Deze noodzakelijke communicatie tussen de eigenaars onderling wordt mede onderhouden en opgebouwd door de bosgroepen.

Ten derde vormen de bosgroepen een belangrijke schakel die de afstand tussen boseigenaar en het bosbeleid van de Vlaamse overheid verkleint. Er wordt immers gezorgd voor een kanaal waarlangs informatie over bosbeheer verkrijgbaar is. Het is namelijk niet steeds eenvoudig voor de individuele boseigenaar om de weg te vinden in de nieuwe regelgevingen die de laatste jaren in toepassing gebracht zijn.

Top

Wat doen de bosgroepen?

Practisch betekent deze dienstverlening aan de de boseigenaars dat de bosgroepen kunnen optreden als organisatoren van gezamenlijke beheerswerken en houtverkoop. Door de houtverkoop gezamelijk te organiseren kunnen meer gunstige houtprijzen tegen een lagere kostprijs voor de eigenaar worden verkregen. Afspraken over het gemeenschappelijk inzetten van arbeiders en materiaal, maken het uitvoeren van beheerswerken betaalbaar. Vaak hebben de bosgroepen voor de uitvoering van deze beheerswerken een eigen arbeiderspoeg ter beschikking. De bosgroepen kunnen verder de administratie voor de eigenaars aanzienlijk verminderen, door bijvoorbeeld hulp te bieden bij het invullen en indienen van subsidieaanvragen. De eigenaar kan bij hen ook terecht voor allerlei bosbouwkundige informatie, in de vorm van individueel advies, opleidingen en excursies.

Bosgroepen houden hun leden op de hoogte via een tijdschrift. Hierin worden de boseigenaars (en anderen) geïnformeerd over de werking en activiteiten van de bosgroep. Het tijdschrift bevat eveneens veelal interessante artikels over onderwerpen die met bos te maken hebben. Bekijk eens het tijdschrift van de bosgroep Vlaamse Ardennen, "De Bosbode" van jan-feb-maa 2004, of van apr-mei-jun 2004.

Door hun neutrale positie zijn de bosgroepen erg geschikt voor overleg tussen boseigenaars, overheid, natuurverenigingen en bosgebruikers. Een voorbeeld hiervan is het maken van afspraken rond recreatie en ecologische aspecten van het bos.

Van deze diensten kan iedereen met boseigendom binnen het werkingsgebied van de bosgroep gebruik maken. Een meer gedetailleerde opsomming van wat de bosgroep voor u kan doen, leest u bij dienstverlening.

Top

Totstandkoming van de bosgroepen

Door de wijziging aan het Bosdecreet op 18 mei 1999 is er een decretale basis gelegd voor het instellen van een regeling rond bosgroepen. Artikel 41bis werd namelijk aan het decreet toegevoegd en somt de doelstellingen van een bosgroep op. Daarnaast werd aan de Vlaamse regering de bevoegdheid gegeven om de regels voor de erkenning vast te leggen en om subsidies te verlenen. Ook mogen het Vlaamse gewest en alle andere openbare besturen zelf toe treden tot bosgroepen. Het Agentschap voor Natuur en Bos van het Vlaams gewest heeft deze erkennings- en subsidieregeling voor bosgroepen uitgewerkt en deze is sinds september 2003 van kracht.

Vlaanderen werd opgedeeld in 19 bosgroepen, die elk een gebied van 4000 à 10 000 ha bos omvatten, naargelang de versnipperingsgraad en de bebossingsindex. Daarvan zijn er momenteel 12 actief. Het is de bedoeling een volledig gebiedsdekkend netwerk van bosgroepen te realiseren voor 2006. U vindt hier een overzichtskaart.

Om de bosgroepen uit de startblokken te helpen, worden pilootprojecten opgericht. Dit zijn overeenkomsten tussen de Vlaamse overheid enerzijds en provinciebesturen, regionale landschappen of verenigingen anderzijds. De pilootprojecten kunnen dan na een bepaalde tijd een erkenningsaanvraag indienen, waardoor ze na goedkeuring als "erkende bosgroep" verder door het leven gaan.
Op 1 januari 2005 zullen zeven bosgroepen op die manier erkend zijn en bijgevolg onafhankelijk werken. Informatie over deze bosgroepen kan u terugvinden onder 'De bosgroepen' op deze website.

In de gebieden waar momenteel nog geen projecten lopen, kan de Vlaamse overheid inspelen op bestaande initiatieven van privé- of openbare boseigenaars. Indien nodig zal de Vlaamse overheid zelf bijkomende pilootprojecten oprichten.

Top

Besluit van de Vlaamse regering

Bosgroepen die willen erkend worden, dienen volgens het nieuwe uitvoeringsbesluit onder meer aan volgende voorwaarden te voldoen:
· een vereniging met rechtspersoonlijkheid zijn, bijvoorbeeld een VZW;
· in de statuten van de vereniging moeten expliciet de doelstellingen opgenomen worden, zoals vermeld in art. 41bis van het bosdecreet;
· in de statuten moet het werkgebied worden opgenomen, zoals vermeld in het besluit;
· bij de oprichting moet er een minimum aantal eigenaars met een minimum oppervlakte bos lid zijn van de bosgroep;
· bij de aanvraag voor de erkenning moet er een gedetailleerd werkplan voor de eerste drie jaar gevoegd worden, goedgekeurd door de algemene vergadering van de vereniging.
De aanvraag voor erkenning wordt na advies van de afdeling Bos & Groen ter goedkeuring aan de minister voorgelegd. De bosgroep kan dan voor een periode van 3 jaar voorlopig erkend worden. Bij een gunstige evaluatie van de jaarlijkse activiteitenverslagen door de afdeling Bos & Groen en mits gunstig advies van de Vlaamse Hoge Bosraad en de Vlaamse Hoge Raad voor het Natuurbehoud kan de bosgroep dan definitief erkend worden. Deze definitieve erkenning geldt voor een periode van 6 jaar en kan steeds verlengd worden met een nieuwe termijn van 6 jaar. De minister kan deze erkenning intrekken, van zodra vastgesteld wordt dat niet meer aan de vereisten wordt voldaan.
Voor de subsidieregeling wordt er een onderverdeling gemaakt in een basissubsidie, een beheersubsidie, een vormingsubsidie en een projectsubsidie. De basissubsidie voorziet in de loonkost van een voltijdse coördinator samen met een halftijdse administratieve kracht om deze bij te staan.
De beheersubsidie wordt opgedeeld in twee delen. Een eerste deel wordt berekend op basis van het aantal hectare bos beheerd door de leden van de bosgroep. In het tweede gedeelte wordt een subsidie gegeven op basis van het aantal hectaren bos met een beheerplan dat voldoet aan de criteria duurzaam bosbeheer.
Met een vormingssubsidie zullen de werknemers en leden van de bosgroep op regelmatige basis aan vormingen kunnen deelnemen.
Tenslotte zou er ook projectsubsidie mogelijk zijn voor individueel goed te keuren niet op economisch rendement gerichte acties. Dit kan bijvoorbeeld zijn: bestrijden van Amerikaanse vogelkers, opmaak toegankelijkheidsreglement voor een bepaald boscomplex, maatregelen betreffende de recreatieve infrastructuur. Voor deze projecten wordt jaarlijks een bedrag voorzien, dat op basis van concrete projectvoorstellen onder de bosgroepen kan verdeeld worden.

Top

Schematisch

Top